فرایند تولید چرم: 15 مرحله تبدیل پوست به چرم

فرایند تولید چرم، مسیری است دقیق و تخصصی که از تبدیل پوست خام حیوانات به یکی از ارزشمندترین مواد مورد استفاده در صنایع مختلف میپردازد. این مراحل تولید چرم که ریشه در سنتهای کهن دارد، با گذراندن مراحل متعددی از جمله آمادهسازی، دباغی، رنگآمیزی و پرداخت نهایی، به چرم ظریف و باکیفیتی منتهی میشود که در ساخت محصولات لوکس و بادوام کاربرد دارد. هر مرحله از این فرآیند، با دانش و مهارت ویژهای همراه است که تضمینکننده کیفیت و دوام چرم نهایی است. آنچه در نهایت به دست میآید، محصولی است که ترکیبی از طبیعت، فناوری و هنر را در خود جای داده و نمایانگر برتری صنعت چرمسازی در طول تاریخ است.
مراحل تولید چرم:
مراحل و فرایند تولید چرم به شرح زیر است:
مرحله اول: انتخاب پوست مناسب
انتخاب پوست خام اولین و شاید مهمترین گام در سفری است که از پوست حیوان تا تبدیل آن به چرمی لوکس و باکیفیت طی میشود. این مرحله مانند انتخاب بوم نقاشی برای یک هنرمند است؛ هر چه بوم باکیفیتتر باشد، نتیجه نهایی هم بهتر خواهد بود. هر جزئیات کوچک در پوست خام، از جنسیت و سن حیوان گرفته تا شرایط زندگی و تغذیهاش، تأثیری مستقیم بر محصول نهایی دارد. بنابراین، تولیدکنندگان چرم با دقتی مثالزدنی، به دنبال یافتن بهترین پوستها هستند؛ چرا که هر نقص یا ویژگی نامطلوب در این مرحله میتواند کیفیت و زیبایی چرم نهایی را تحت تأثیر قرار دهد. در ادامه، نگاهی به معیارهای کلیدی میاندازیم که در این انتخاب سرنوشتساز نقش دارند:
نوع پوست: تصور کنید قرار است یک کیف چرمی شیک و مقاوم بسازید؛ اولین قدم، انتخاب نوع مناسب پوست است. پوستهای حیواناتی مانند گاو، گوسفند، بز و خوک هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند و برای مصارف مختلفی مناسباند. پوست گاو به دلیل ضخامت و استحکام بالایش، بهترین گزینه برای محصولاتی است که نیاز به دوام زیادی دارند، مثل کفشهای چرمی محکم یا مبلمان لوکس. اما اگر به دنبال تولید دستکشهای نرم و لطیف یا لباسی چرمی هستید، پوست گوسفند یا بز انتخاب بهتری است. هر نوع پوست، داستان خودش را دارد و بسته به نیاز شما، میتواند محصولی متفاوت و خاص خلق کند.
کیفیت پوست: کیفیت پوست خام، همان چیزی است که تفاوت بین یک چرم مرغوب و یک چرم معمولی را رقم میزند. پوست حیوانی که در محیطی سالم و به دور از بیماریها پرورش یافته، بیشک کیفیت بهتری دارد. حیوانات جوانتر پوستی نرمتر و انعطافپذیرتر دارند، که این ویژگیها آنها را به گزینهای عالی برای تولید چرمهای لطیفتر تبدیل میکند. در مقابل، پوست حیوانات مسنتر به دلیل ضخامت بیشتر، برای تولید چرمهای مقاومتر ایدهآل است. تصور کنید دارید یک کت چرمی زیبا میخرید؛ حالا اگر بدانید این کت از پوست حیوانی ساخته شده که در بهترین شرایط تغذیه شده و در محیطی سالم پرورش یافته، چقدر احساس خوبی به شما دست خواهد داد؟
بافت و ضخامت پوست: بافت و ضخامت پوست هم مثل زیرساخت یک ساختمان است؛ هر چقدر این زیرساخت محکمتر و یکنواختتر باشد، نتیجه نهایی بهتر و مقاومتر خواهد بود. اگر پوست بهصورت یکنواخت ضخیم باشد، چرم نهایی نه تنها زیبا، بلکه بسیار بادوام خواهد بود. اما ماجرا به همین جا ختم نمیشود؛ بافت پوست نیز نقش مهمی در انتخاب دارد. یک بافت نرم و صاف میتواند محصولی لطیف و جذاب ایجاد کند، در حالی که بافتهای درشتتر به چرم، ظاهری مستحکم و قوی میبخشند. بسته به محصول نهایی، بافت و ضخامت مناسب میتوانند به تولید یک کیف دستی شیک یا یک کفش کاری مقاوم کمک کنند.
عیوب پوست: شاید تصور کنید یک خراش کوچک یا لکه روی پوست بیاهمیت است، اما در دنیای چرمسازی، این جزئیات کوچک میتوانند تفاوتهای بزرگی ایجاد کنند. هر جراحت یا خراش روی پوست میتواند کیفیت نهایی چرم را تحت تأثیر قرار دهد. وجود نقاط شل یا نواحی غیر یکنواخت میتواند به چرمهایی با استحکام کمتر منجر شود، که در نهایت ممکن است محصولی با دوام پایینتر ایجاد کند. بنابراین، در انتخاب پوست باید دقت کرد تا از پوستهایی با کمترین نقص استفاده شود؛ زیرا این عیوب میتوانند بهطور جدی بر ظاهر و دوام محصول نهایی تأثیر بگذارند.
اندازه و شکل پوست: اندازه و شکل پوست، همچون بوم یک نقاشی است؛ هر چقدر این بوم بزرگتر و متقارنتر باشد، آزادی عمل بیشتری برای خلق اثری هنری دارید. در تولید چرم، پوستهای بزرگتر و متقارن به شما امکان میدهند که بدون نگرانی از ضایعات زیاد، قطعات بزرگتر و کاملتری از چرم را برش دهید. این مسئله بهویژه زمانی اهمیت پیدا میکند که قرار است محصولاتی مانند کیفهای بزرگ یا روکشهای مبلمان تولید شود. شکل متقارن پوست نیز از اهمیت بالایی برخوردار است، چرا که برشهای دقیقتر و کارآمدتری را ممکن میسازد، و در نهایت محصولی زیباتر و کمنقصتر به دست میآید.
مرحله دوم: خیساندن
این مرحله به طور معمول بعد از جمعآوری و ذخیرهسازی پوستها انجام میشود، زیرا پوستها در طول حمل و نقل و ذخیرهسازی دچار خشک شدن و آلودگی میشوند. در خیساندن، پوستها به مدت مشخصی در آب یا محلولهای آبی غوطهور میشوند تا رطوبت از دست رفته به آنها بازگردد و آلودگیهای سطحی از بین برود.
بازگرداندن رطوبت به پوست: پوستهای خام پس از ذبح حیوانات به سرعت رطوبت خود را از دست میدهند و خشک میشوند. این خشکی میتواند باعث سخت شدن و کاهش انعطافپذیری پوست شود. خیساندن با نفوذ آب به داخل الیاف کلاژن، رطوبت از دست رفته را بازمیگرداند و پوست را نرم و انعطافپذیر میکند. این مرحله برای آمادهسازی پوست جهت مراحل بعدی، مانند آهکزدایی و دباغی، ضروری است.
حذف ناخالصیها: خیساندن به حذف ناخالصیهایی مانند نمک، خون، چربی، خاک و سایر آلودگیهایی که ممکن است در طول حمل و نقل و ذخیرهسازی به پوست چسبیده باشند، کمک میکند. این ناخالصیها باید قبل از ورود به مراحل دباغی از بین بروند، زیرا میتوانند بر کیفیت چرم نهایی تأثیر منفی بگذارند. در روشهای صنعتی، از فیلترها و سیستمهای تصفیه آب استفاده میشود تا این ناخالصیها به طور کامل از محیط خیساندن حذف شوند.
کنترل شرایط خیساندن: کنترل دما و pH آب در طول فرآیند خیساندن بسیار مهم است. آب گرم میتواند فرآیند خیساندن را تسریع کند، اما اگر دما بیش از حد بالا باشد، ممکن است به ساختار پروتئینی پوست آسیب بزند. معمولاً دمای آب در حدود دمای اتاق تنظیم میشود تا پوست به آرامی رطوبت جذب کند. همچنین، pH آب باید در محدودهای کنترلشده باشد تا از آسیبهای احتمالی به پوست جلوگیری شود.
مدت زمان خیساندن: مدت زمان خیساندن بسته به نوع پوست و میزان خشکی آن متفاوت است. پوستهایی که به شدت خشک شدهاند، به زمان بیشتری نیاز دارند تا به طور کامل رطوبت را جذب کنند. این مدت زمان میتواند از چند ساعت تا چند روز متغیر باشد. خیساندن بیش از حد میتواند به تجزیه پروتئینهای موجود در پوست منجر شود که کیفیت چرم نهایی را کاهش میدهد.
مرحله سوم: آهکدهی
هکدهی مرحلهای حیاتی و تأثیرگذار در فرآیند دباغی پوست است که بهویژه پس از خیساندن انجام میشود. این مرحله نه تنها در حذف موها و سایر مواد زائد از پوست نقش اساسی دارد، بلکه ساختار پروتئینی پوست را تغییر میدهد و آن را برای مراحل بعدی دباغی آماده میکند. آهکدهی با استفاده از مواد قلیایی مانند آهک هیدراته (کلسیم هیدروکسید) انجام میشود و تأثیر بسزایی بر کیفیت و ویژگیهای چرم نهایی دارد.
نرمی و انعطافپذیری پوست: آهکدهی بهطور قابلتوجهی پوست را نرمتر و انعطافپذیرتر میکند. این فرآیند باعث میشود که الیاف کلاژن موجود در پوست که مسئول استحکام و ساختار آن هستند، بازتر و جدا شوند. این تغییرات ساختاری در الیاف کلاژن به نوبه خود باعث میشود که پوست در مراحل بعدی دباغی مانند برش و شکلدهی بهراحتی قابل مدیریت باشد. به عبارت دیگر، آهکدهی همانند مرحلهای است که پوست را از حالت خام و سخت به مادهای قابل انعطاف و آماده برای تبدیل به چرم تبدیل میکند.
حذف عیوب و بهبود کیفیت پوست: یکی از مهمترین وظایف آهکدهی، حذف موها و مواد زائد از سطح پوست است. در این مرحله، محلول قلیایی آهک به شکستن پیوندهای کراتینی در موها کمک میکند و باعث میشود که این موها بهراحتی از پوست جدا شوند. همچنین، این فرآیند باعث حذف دیگر ناخالصیها مانند چربی و پروتئینهای غیر کلاژنی میشود که ممکن است در مراحل بعدی مشکلاتی ایجاد کنند. نتیجه این فرآیند، پوستی تمیزتر و عاری از عیوب است که کیفیت چرم نهایی را به طور قابلتوجهی بهبود میبخشد.
تسهیل فرآیندهای بعدی دباغی: آهکدهی همچنین با تغییرات شیمیایی و فیزیکی که در پوست ایجاد میکند، فرآیندهای بعدی دباغی را تسهیل میکند. یکی از این تغییرات، افزایش نفوذپذیری پوست است؛ به این معنا که پوست پس از آهکدهی، مواد شیمیایی مورد استفاده در مراحل بعدی دباغی را بهتر جذب میکند. این ویژگی باعث میشود که مراحل دباغی سریعتر و مؤثرتر انجام شود و کیفیت نهایی چرم بهبود یابد.
مدت زمان آهکدهی: مدت زمان آهکدهی بسته به نوع و شرایط پوست متفاوت است. این مدت زمان معمولاً از 12 تا 48 ساعت متغیر است. برای پوستهای ضخیمتر و خشکتر که نیاز به نرم شدن بیشتری دارند، مدت زمان طولانیتری نیاز است تا فرآیند آهکدهی بهطور کامل انجام شود. در مقابل، پوستهای نازکتر و تازهتر ممکن است به زمان کمتری نیاز داشته باشند تا به سطح مطلوبی از نرمی و آمادهسازی برسند. این تنظیمات زمانی باید به دقت انجام شود تا از آسیب به ساختار پوست جلوگیری شود و بهترین نتیجه ممکن به دست آید.
کنترل فرآیند آهکدهی: کنترل دقیق شرایط آهکدهی از جمله دما، pH و غلظت محلول آهک بسیار مهم است. اگر دما بیش از حد بالا باشد یا pH محلول به درستی تنظیم نشده باشد، میتواند به پوست آسیب برساند یا باعث تغییرات نامطلوب در ساختار آن شود. بنابراین، در فرآیندهای صنعتی، از سیستمهای پیشرفته برای کنترل این شرایط استفاده میشود تا کیفیت چرم تولیدی به حداکثر برسد.
مرحله چهارم: لشزنی
لشزنی یکی از مراحل مهم در فرآیند دباغی است که پس از آهکدهی انجام میشود. در این مرحله، بقایای چربی و بافتهای اضافی از سمت داخلی پوست جدا میشوند. این فرآیند به دو روش دستی و مکانیکی قابل انجام است؛ روش دستی برای پوستهای ظریفتر و روش مکانیکی برای تولیدات انبوه به کار میرود.
حذف عیوب: با حذف چربیها و بافتهای اضافی، مشکلاتی که ممکن است در مراحل بعدی ایجاد شوند، کاهش مییابد. پوست تمیز و عاری از عیوب، فرآیند دباغی را آسانتر کرده و کیفیت نهایی چرم را بهبود میبخشد.
افزایش کارایی فرآیند دباغی: پوستهای بهخوبی لشزنی شده، مواد شیمیایی دباغی را بهتر جذب میکنند و فرآیند دباغی بهطور یکنواختتری انجام میشود. این ویژگی به تولید چرم با کیفیت مطلوب کمک میکند.
مدت زمان لشزنی: مدت زمان لشزنی بسته به روش و وضعیت پوست متفاوت است. در روش دستی زمان بیشتری لازم است و دقت بیشتری میطلبد، در حالی که روش مکانیکی سریعتر است و برای تولیدات انبوه مناسبتر میباشد. پوستهای ضخیمتر ممکن است نیاز به زمان بیشتری داشته باشند.
مرحله پنجم: آهکزدایی و آنزیمدهی
1) آهک زدایی:
آهکزدایی یکی از مراحل حیاتی در فرآیند دباغی است که پس از مرحله آهکدهی انجام میشود. هدف اصلی این مرحله، حذف باقیماندههای مواد قلیایی، عمدتاً آهک، از پوست است. این مرحله به تغییر شرایط شیمیایی پوست کمک میکند تا آمادهسازی آن برای مراحل بعدی دباغی به درستی انجام شود.
حذف مواد قلیایی (پیشگیری از آسیب): در مرحله آهکدهی، پوستها با استفاده از آهک و مواد قلیایی دیگر شستشو میشوند تا موها و بافتهای اضافی از بین بروند. اما باقیماندههای این مواد قلیایی میتوانند به ساختار پوست آسیب برسانند و فرآیندهای بعدی دباغی را مختل کنند. آهکزدایی با استفاده از اسیدهای رقیق بهطور مؤثر این باقیماندهها را از بین میبرد و پوست را برای مراحل بعدی آماده میکند.
تنظیم pH (بهبود فرآیند دباغی): پس از آهکدهی، پوستها به شدت قلیایی میشوند که برای فعالیت آنزیمها و مواد شیمیایی در مراحل بعدی دباغی مناسب نیست. آهکزدایی به کاهش سطح قلیایی پوست و رساندن pH به حالت خنثی یا کمی اسیدی کمک میکند. pH مناسب برای واکنشهای شیمیایی در فرآیند دباغی بسیار مهم است و به بهبود کیفیت چرم نهایی کمک میکند.
مدت زمان: مدت زمان لازم برای آهکزدایی معمولاً بین 1 تا 2 ساعت است. این زمان میتواند بسته به نوع پوست و میزان قلیایی باقیمانده متفاوت باشد. پوستهای مختلف و شرایط خاص آنها ممکن است نیاز به زمان بیشتری برای آهکزدایی داشته باشند تا بهطور کامل از مواد قلیایی پاک شون
2) آنزیم دهی:
این مرحله، پس از مرحله آهکزدایی، به بهبود کیفیت پوست و آمادهسازی آن برای مراحل بعدی دباغی کمک میکند. در اینجا جزئیات بیشتری درباره آنزیمدهی آورده شده است:
حذف پروتئینهای اضافی: آنزیمدهی با استفاده از آنزیمهای پروتئاز، پروتئینهای اضافی و بافتهای نرم باقیمانده از مرحلههای قبلی را تجزیه و حذف میکند. این پروتئینها ممکن است کیفیت چرم را کاهش دهند و باعث نرمی و انعطافپذیری نامطلوب شوند. حذف این پروتئینها موجب بهبود کیفیت چرم و کاهش مشکلاتی مانند زبری و عدم یکنواختی در محصول نهایی میشود.
افزایش نرمی و انعطافپذیری: با تجزیه پروتئینهای اضافی، پوست نرمتر و انعطافپذیرتر میشود. این ویژگیها موجب میشود که پوست به راحتی در فرآیندهای برش، رنگآمیزی و پرداخت شکل گیرد و کیفیت نهایی چرم بهبود یابد. پوستهای که بهخوبی آنزیمدهی شدهاند، ویژگیهای بهتری برای تولید چرم با کیفیت بالا دارند.
مدت زمان: مدت زمان آنزیمدهی معمولاً بین 1 تا 4 ساعت است. این زمان بسته به نوع پوست و نوع آنزیمهای استفاده شده میتواند متفاوت باشد. کنترل دقیق مدت زمان و شرایط آنزیمدهی برای حصول بهترین نتیجه بسیار مهم است.
مرحله ششم: شورهزدایی
شورهزدایی (Scudding) یکی از مراحل حیاتی در فرآیند دباغی چرم است که برای حذف مواد زائد و آمادهسازی پوست برای مراحل نهایی دباغی انجام میشود. این مرحله بهطور خاص پس از آهکزدایی و آنزیمدهی صورت میگیرد و به پاکسازی سطح پوست از بقایای چربی، پروتئینهای اضافی، و بافتهای نرم کمک میکند. و به دو روش مکانیکی وشیمایی انجام می شود.
حذف مواد زائد: هدف اصلی شورهزدایی، پاکسازی پوست از چربیها، پروتئینهای اضافه و بافتهای نرم است که در مراحل قبلی دباغی روی پوست باقی ماندهاند. این مواد میتوانند بر کیفیت چرم نهایی تأثیر منفی بگذارند و مانع از جذب یکنواخت مواد دباغی شوند.
بهبود سطح پوست: شورهزدایی باعث یکنواخت و صافتر شدن سطح پوست میشود. این امر به جذب بهتر مواد شیمیایی و رنگها در مراحل بعدی منجر شده و از ایجاد لکهها و نواحی ناهموار روی چرم نهایی جلوگیری میکند.
آمادهسازی برای دباغی نهایی: شورهزدایی پوست را برای جذب مؤثر مواد دباغی در مراحل نهایی آماده میکند. این مرحله تضمین میکند که مواد دباغی بهطور یکنواخت در سراسر پوست نفوذ کنند، که در نهایت به تولید چرم با کیفیت بالاتر منجر میشود.
مدت زمان شورهزدایی: مدت زمان شورهزدایی معمولاً بین 1 تا 3 ساعت متغیر است. این زمان به عواملی مانند میزان آلودگی پوست، نوع پوست، و تجهیزات مورد استفاده بستگی دارد. پوستهایی که آلودگی بیشتری دارند یا ضخیمتر هستند ممکن است به زمان بیشتری برای شورهزدایی نیاز داشته باشند.
مرحله هفتم: آمادهسازی نهایی (شور دادن)
شور دادن با هدف کاهش pH پوستها به سطحی خاص انجام میشود که برای فرآیندهای دباغی بعدی مناسب باشد. این کاهش pH به بهبود جذب مواد دباغی کمک کرده و فرآیند دباغی را یکنواختتر و مؤثرتر میسازد. در واقع، pH پایینتر باعث میشود که پوستها بتوانند مواد دباغی را به طور بهتر و یکنواختتری جذب کنند، که منجر به کیفیت بالاتر چرم نهایی میشود.
در مرحله شور دادن، پوستها در محلولهای اسیدی قرار میگیرند. این محلولها شامل اسیدهای ضعیف مانند اسید استیک، اسید فرمیک، یا دیگر اسیدهای مشابه هستند. این اسیدها به همراه آب و نمک در محلولهای شور ترکیب میشوند. اسیدها باعث کاهش pH پوستها شده و نمکها به تثبیت pH و جلوگیری از رشد باکتریها کمک میکنند. پوستها معمولاً به مدت ۱ تا ۴ ساعت در این محلولها قرار میگیرند، که مدت زمان دقیق بستگی به نوع پوست، نوع اسید و شرایط فرآیند دارد.
مرحله هشتم: دباغی
دباغی چرم، فرایند تبدیل پوستهای خام به چرمهای زیبا و کاربردی، داستانی جذاب و پیچیده است که به قرنها پیش بازمیگردد و با تکنیکها و نوآوریهای مختلف همراه است. این فرآیند به دو روش اصلی انجام میشود: دباغی کرومی و دباغی گیاهی، هرکدام با ویژگیها و مزایای منحصر به فرد خود.
دباغی کرومی، به سرعتی که دارد معروف است. در این روش، پوستها با استفاده از نمکهای کروم، به ویژه کروم سولفات، دباغی میشوند. این تکنیک، که معمولاً در محلولهای حاوی کروم سولفات انجام میشود، به دلیل سرعت بالای خود شناخته شده است و معمولاً در کمتر از یک روز کامل میشود. چرمهای تولید شده به این روش، به خاطر مقاومت بالا در برابر آب و رطوبت، نرمی و انعطافپذیری، برای تولید محصولاتی مانند کیفها، کفشها و پوشاک ایدهآل هستند. همچنین، این چرمها به راحتی رنگ میپذیرند و میتوانند به رنگهای زنده و متنوعی تبدیل شوند. با این حال، استفاده از کروم به دلیل تأثیرات زیستمحیطی ممکن است نگرانکننده باشد. مواد شیمیایی استفاده شده در این فرآیند میتوانند به آلودگی محیط زیست منجر شوند، و نیاز به مدیریت دقیق برای کاهش این تأثیرات احساس میشود.
دباغی گیاهی، در مقابل، یک رویکرد سنتی و پایدارتر است. در این روش، از تاننهای طبیعی استخراج شده از پوست درختان و گیاهان برای دباغی پوستها استفاده میشود. این فرآیند ممکن است چندین هفته طول بکشد، اما به دلیل استفاده از مواد طبیعی، تأثیرات زیستمحیطی کمتری دارد. چرمهای دباغی شده به روش گیاهی، با ویژگیهای منحصر به فردی مانند بافت و رنگ خاص، به مرور زمان زیبایی و پاتینا پیدا میکنند که به آنها ظاهری خاص و منحصر به فرد میبخشد. این چرمها معمولاً مقاوم و پایدار هستند و عمر طولانیتری دارند. با این حال، رنگآمیزی این چرمها ممکن است دشوارتر باشد و تنوع کمتری در رنگها ارائه دهد.
در مجموع، هر روش دباغی داستان خاص خود را دارد و انتخاب بین آنها به نیازهای خاص محصول، تأثیرات زیستمحیطی و الزامات اقتصادی بستگی دارد. صنعت دباغی چرم، با توجه به پیشرفتهای تکنولوژیکی و افزایش آگاهیهای زیستمحیطی، در حال تحول و بهبود است. این تغییرات به سمت روشهای پایدارتر و کارآمدتر حرکت میکنند تا بتوانند نیازهای بازار را برآورده کنند و در عین حال تأثیرات منفی زیستمحیطی را کاهش دهند.
مرحله نهم: شستشو و آبکشی
شستشو: چرمها در این مرحله به محلولهای آبکی یا شویندههای ملایم منتقل میشوند که به طور مؤثر مواد شیمیایی و تاننهای اضافی را از سطح چرم پاک میکنند. این شستشو معمولاً به صورت غوطهوری در وانهای بزرگ یا با استفاده از ماشینهای شستشو انجام میشود. هدف از این کار، تضمین تمیزی کامل چرم و آمادهسازی آن برای مراحل بعدی است.
آبکشی: پس از شستشو، چرمها آبکشی میشوند تا از باقیماندههای مواد شوینده یا آلودگیهای اضافی پاک شوند. آبکشی باید به دقت انجام شود تا از هرگونه باقیمانده آب یا مواد شیمیایی جلوگیری شود، که ممکن است بر کیفیت نهایی چرم تأثیر بگذارد.
مرحله دهم: خشک کردن و صاف کردن
خشک کردن: چرمها میتوانند به دو روش خشک شوند: طبیعی یا مکانیکی.
خشک کردن طبیعی، شامل آویزان کردن چرمها در محیطهای کنترلشده یا در فضاهای باز با تهویه مناسب است. خشک کردن طبیعی به تدریج و با حفظ ساختار طبیعی چرم انجام میشود، اما ممکن است زمان بیشتری ببرد و در شرایط نامناسب منجر به ترک خوردن چرم شود.
خشک کردن مکانیکی، از دستگاههای خشککن مخصوص استفاده میشود که دما و رطوبت را به دقت کنترل میکنند. خشک کردن مکانیکی به سرعت انجام میشود و معمولاً برای تولیدات انبوه مناسب است.
صاف کردن، شامل یکنواخت کردن سطح چرم و رفع ناصافیها است. این فرآیند با استفاده از ماشینهای صافکننده و غلطکهای خاص انجام میشود که فشار و دما را به دقت تنظیم میکنند. صاف کردن چرم به بهبود بافت و کیفیت نهایی آن کمک میکند.
مرحله یازدهم: رنگ آمیزی
رنگآمیزی چرم یکی از مهمترین مراحل در فرآیند تولید چرم است که به چرم رنگ و ظاهری زیبا میبخشد. این فرآیند میتواند شامل روشهای مختلفی باشد:
رنگآمیزی غوطهوری: در این روش، چرمها در محلولهای رنگی غوطهور میشوند تا رنگ به طور یکنواخت جذب شود. این روش برای دستیابی به رنگهای پایه و پوششهای عمیق مناسب است. رنگآمیزی غوطهوری به این صورت انجام میشود که چرمها به مدت زمان معین در محلول رنگی نگهداری میشوند تا رنگ به طور کامل جذب شود. مزیت این روش، ایجاد رنگی یکنواخت و عمیق است که در تمام سطح چرم پخش میشود. این تکنیک به ویژه برای رنگهای تیره و پوششهای اصلی مناسب است، زیرا رنگ به خوبی در بافت چرم نفوذ کرده و دوام بالاتری دارد.
رنگآمیزی پاششی: در روش رنگآمیزی پاششی، رنگها با استفاده از اسپری بر روی سطح چرم اعمال میشوند. این روش به ویژه برای ایجاد جلوههای خاص، رنگهای متنوع و طراحیهای منحصر به فرد مناسب است. با استفاده از اسپری، امکان کنترل دقیق و اعمال رنگهای متنوع بر روی سطح چرم فراهم میشود. این تکنیک به تولید طرحهای خاص و رنگهای مختلف که ممکن است در روشهای دیگر دشوار باشد، کمک میکند. همچنین، این روش برای ایجاد جلوههای رنگی ویژه و نتایج هنری مناسب است.
مرحله دوازدهم: تثبیت رنگ
پس از رنگآمیزی، چرمها نیاز به تثبیت رنگ دارند تا دوام رنگ افزایش یابد و از محو شدن آن جلوگیری شود. این مرحله شامل روشهای مختلفی برای تثبیت رنگ است:
پوششهای تثبیتکننده: مواد تثبیتکننده به سطح چرم اعمال میشوند تا رنگ را پایدار کرده و از محو شدن آن جلوگیری کنند. این پوششها معمولاً شامل ترکیبات شیمیایی هستند که به رنگ نفوذ کرده و آن را درون بافت چرم تثبیت میکنند. این مواد میتوانند شامل رزینها، پلیمرها یا دیگر ترکیبات شیمیایی باشند که به حفظ رنگ و جلوگیری از تغییرات آن در طول زمان کمک میکنند. همچنین، این پوششها به افزایش مقاومت چرم در برابر عوامل محیطی و استفادههای روزمره کمک میکنند.
حرارتدهی: برخی از فرآیندهای تثبیت رنگ شامل حرارتدهی به چرمها است. حرارتدهی به چرمها به صورت کنترلشده انجام میشود تا از تغییرات دما و آسیب به چرم جلوگیری شود. این روش کمک میکند تا رنگ به خوبی درون چرم تثبیت شده و دوام بیشتری پیدا کند. حرارتدهی معمولاً در کورههای مخصوص یا با استفاده از دستگاههای حرارتدهی کنترلشده انجام میشود و به تثبیت رنگ و بهبود کیفیت نهایی چرم کمک میکند.
مرحله سیزدهم: پرداخت
پرداخت نهایی مرحلهای است که به چرم زیبایی نهایی و ویژگیهای مورد نظر را میبخشد. این مرحله شامل اعمال مواد مختلف برای بهبود ظاهر، احساس و دوام چرم است:
استفاده از واکسها و پوششهای درخشانکننده: واکسها و پوششهای درخشانکننده به سطح چرم اعمال میشوند تا ظاهری براق و درخشان ایجاد کنند. این مواد میتوانند شامل ترکیبات مختلفی از جمله مومهای طبیعی یا مصنوعی، پلیمرها و رزینها باشند. استفاده از این مواد به چرم کمک میکند تا در برابر آسیبهای محیطی مانند خشکی، گرد و غبار و رطوبت مقاومتر شود. همچنین، این پوششها به بهبود ظاهر چرم و ایجاد جلوههای زیبایی کمک میکنند.
مواد نرمکننده: مواد نرمکننده به چرم اضافه میشوند تا نرمی و لطافت آن را بهبود بخشند. این مواد شامل ترکیباتی هستند که به چرم کمک میکنند تا احساس نرمی و انعطافپذیری داشته باشد. مواد نرمکننده میتوانند شامل روغنهای طبیعی، نرمکنندههای شیمیایی یا ترکیبات ترکیبی باشند که به افزایش راحتی و قابل استفاده بودن چرم در محصولات نهایی کمک میکنند. این مواد همچنین به جلوگیری از ترک خوردن و خشک شدن چرم در طول زمان کمک میکنند.
مرحله چهاردهم: درجهبندی نهایی
در مرحلهی درجهبندی نهایی، چرم به دقت و بر اساس استانداردهای کیفی خاص ارزیابی میشود تا اطمینان حاصل شود که تمامی ویژگیهای مورد نظر برای استفادههای مختلف به درستی برآورده شده است. کارشناسان در این مرحله به بررسی شدت و یکنواختی رنگ چرم میپردازند و مطمئن میشوند که رنگ به طور یکنواخت در سطح چرم توزیع شده و هیچ لکه یا تغییر رنگی مشاهده نمیشود. همچنین، حس و نرمی چرم به دقت مورد ارزیابی قرار میگیرد تا تطابق آن با نیازهای خاص محصولات نهایی، مانند کیف و کفش، تأیید شود.
علاوه بر این، ضخامت چرم نیز بررسی میشود تا مطمئن شویم که با استانداردهای تعیین شده همخوانی دارد و بافت چرم به طور دقیق مورد بررسی قرار میگیرد تا نقصهای سطحی مانند خراشها، زخمها و ناهماهنگیهای دیگر شناسایی و دستهبندی شوند. این ارزیابیهای دقیق، تضمینکننده کیفیت بالای محصول و آمادگی آن برای استفاده در انواع محصولات لوکس و کاربردی است، و به تولیدکنندگان امکان میدهد تا چرم با کیفیت بالا و بدون نقص به بازار عرضه کنند.
مرحله پانزدهم: اندازهگیری
در مرحلهی اندازهگیری، چرم پس از طی تمام مراحل تولید و آمادهسازی، به دقت اندازهگیری میشود تا برای فروش و استفاده در تولید محصولات مختلف آماده گردد. این مرحله از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا چرم به طور معمول بر اساس مساحت فروخته میشود و دقت در اندازهگیری میتواند تأثیر زیادی بر قیمت نهایی و کاربرد آن داشته باشد.
ابتدا، هر تکه چرم بهطور جداگانه بررسی و آماده میشود تا برای اندازهگیری دقیق آماده باشد. در این مرحله، چرم باید به طور کامل خشک و صاف شده باشد تا از ایجاد هرگونه انحراف یا تغییر در اندازهگیری جلوگیری شود. سپس، با استفاده از دستگاههای اندازهگیری پیشرفته، که معمولاً شامل ماشینهای اتوماتیک و دقیق هستند، مساحت هر تکه چرم به دقت محاسبه میشود. این دستگاهها به طور خودکار مساحت را بر اساس واحدهای معیاری مانند فوت مربع یا متر مربع محاسبه کرده و اطلاعات لازم را به صورت دیجیتال ثبت میکنند.
منابع: NERA , Loveyourleather